در دوران بارداری در بدن تغییراتی روی میدهد که به منظور سازگاری با وضعیت جدید است

این تغییرات پس از جایگزینی تخم در رحم شروع شده و در طول بارداری ادامه می یابد.

این تغییرات به علت ترشح هورمون ها و فشار رحم بر روی سایر اعضای بدن است

که گاهی موجب ناراحتی زن باردار می شود.باید بدانید این تغییرات طبیعی است

و بسیاری از آن ها پس از زایمان وشیردهی به حالت اولیه بر می گردد.

پوست:تقریبا در اکثر زنان بارداردر نیمه دوم بارداری در اثر تغییرات هورمونی ترک هایی بر روی پوست شکم پستان ها و ران ها ایجاد میشود.وجود این ترک ها معمولا ارثی است و پس از زایمان کمتر میشود ولی هرگز از بین نمی رود.گاهی نیز لکه های قهوه ای رنگ بر روی پوست صورت و گردن ظاهر میگرددکه به آن ماسک حاملگی می گویند.برای این تغییرات درمان خاصی وجود ندارد ولی استفاده از کرم های ضد آفتاب برای لکه های صورت و کرم های چرب کننده برای ترک های پوست می تواند کمک کننده باشد توصیه می شود ضریب حفاظتی کرم ضد آفتاب بیشتر از سی نباشد.

مو:معمولا ریزش مو در بارداری کاهش می یابد و خانم ها اظهار میکنند که در طول بارداری مو هایشان پر پشت تر میشودولی در واقع تعداد مو ها اضافه نمیشود بلکه کمتر از دوران غیر بارداری میریزد.بهتر است در سه ماه اول بارداری از رنگ و دارو های شیمیایی برای مو ها استفاده نشود احتمال ریزش مو پس از زایمان طبیعی و ناشی از تغییرات هورمونی است و با گذشت زمان به حالت قبل بر میگردد.

پستان:در هفته های اول ممکن است زن باردار در پستان های خود احساس درد و خارش کند.بعد از ماه دوم اندازه پستان ها افزایش یافته و رگ های ظریفی در زیر پوست دیده می شود .نوک پستان و هاله آن پررنگ می شود در اواخر بارداری با فشار ملایم انگشتان روی پستان ها مایعی زرد رنگ و غلیظ به نام آغوز از نوک آن ها خارج می شود.

وزن:در صورتی که تغذیه در دوران بارداری کافی و مناسب باشد افزایش وزن مطلوبی خواهد داشت این افزایش وزن مربوط به رشد جنین جفت اندازه پستان ها و رحم و افزایش حجم خون و ذخایر چربیست.زن باردار در هر شرایطی(لاغر طبیعی چاق) باید افزایش وزن داشته باشد ولی میزان افزایش وزن متفاوت است بطوری که زن لاغر به افزایش وزن بیشتر و زن چاق به افزایش وزن کمتری نیاز دارد.اگر افزایش وزن زن باردار متناسب باشد از تولد نوزادان کم وزن کاسته میشود.بنابراین استفاده صحیح از مواد غذایی قابل دسترس می تواند بسیار ارزشمندباشد میزان افزایش وزن مطلوب در دوران بارداری برای همه زنان باردار یکسان نیست و بر اساس شاخص توده بدنی مربوط به قبل از بارداری محاسبه می شود

بنابراین جدول زیر می تواند راهنمای خوبی برای افزایش وزن در دوران بارداری باشد

افزایش وزن برای موارد دوقلویی 21-18 کیلو گرم و در موارد سه قلویی 27-22.5 کیلوگرم مناسب است.

دستگاه تنفس:به علت بزرگ شدن رحم و افزایش فشا آن به قسمت پایین ریه ها و تاثیر هورمون های مربوط به بارداری ممکن است تنفس سطحی و تند شود.در صورت تنگی نفس گذاشتن چند بالش در زیر سر و شانه ها و قرار گرفتن به حالت نیمه نشسته پرهیز از پرخوری فاصله دادن بین زمان خوردن و خوابیدن و صاف نگه داشتن عضلات پشت بدن در هنگام نشستن کمک کننده است . الگوی صحیح تنفس در کلای های آمادگی برای زایمان آموزش داده می شود.

نکته:در صورت تنفس دردناک خس خس سینه سرفه های خلط دار و یا عدم بهبودی تنگی نفس با توصیه های فوق بایستس حتما با پزشک مشورت شود.

دستگاه ادراری:در اوایل بارداری به علت تغییرات هورمونی و اواخر بارداری به علت بزرگ شدن رحم و فشار آن بر روی مثانه دفعات ادرار کردن بیشتر میشوداین علامت در صورتی که با درد و سوزش هنگام ادرار کردن همراه نباشد طبیعی است.کم کردن مایعات قبل از خواب شبانه به بهبود این وضعیت کمک می کند به منظور تخلیه کامل مثانه در هنگام ادرار کردن خم شدن به طرف جلو توصیه می شود.

نکته:اگر علاوه بر تکرر ادرار سوزش و درد در هنگام ادرار کردن پیدا شود بایستی با پزشک یا ماما مشورت شود.

دستگاه قلبی – عروقی:در بارداری تغییراتی مانند افزایش تعداد ضربان قلب و افزایش حجم خون ایجاد می شود در نیمه دوم بارداری خوابیدن به پشت سبب می شود تا رحم بزرگ شده روی رگ ها فشار وارد کرده و خون رسانی به جنین را کاهش دهد به همین دلیل خوابیدن به پهلو توصیه می شود.

نکته:در صورت احساس درد قفسه سینه  تپش قلب و تنگی نفس با فعالیت معمولی بایستی با ماما یا پزشک مشورت شود.

دستگاه گوارش:به علت تغییرات هورمونی و بزرگ شدن تدریجی رحم و فشار آن بر روی معده در دستگاه گوارش تغییراتی به وجود می اید که علایم شایع آن بصورت سوزش س دل نفخ شکم کند شدن حرکات روده(یبوست)است.

برای کاهش این ناراحتی ها به توصیه های زیر توجه شود:

در صورت سوزش سر دل

غذا در وعده های بیشتر و با حجم کمتر مصرف شود

از خوردن غذا های نفاخ سرخ کرده چرب و پرادویه و بودار اجتناب شود

از خالی یا خیلی پر نگه داشتن معده اجتناب شود

از خم شدن یا خوابیدن به پشت خودداری شود

تمرین های مناسب انجام شود(بعدا در همین وبلاگ به تمرین ها اشاره خواهیم کرد)

در صورت نفخ شکم:

از مصرف زیاد مواد غذایی نفاخ و سرخ کردنی پرهیز شود

در صورت یبوست:نان سبوس دار مایعات فراوان سبزی و میوه روغن زیتون و آب الو مصرف شود

تمرین های مناسب انجام شود(بعدا در همین وبلاگ به تمرین ها اشاره خواهیم کرد)

در صورت بواسیر:

یبوست زمینه ساز بواسیر است.بااستفاده از پماد های موضعی کمپرس گرم مصرف سبزی و میوه برای رفع یبوست میشود درد و التهاب را تسکین داد

سایر ناراحتی ها که زن باردار بطور شایع از آن ها شکایت می کند شامل:

تهوع و استفراغ صبحگاهی:تقریبا در اکثر زنان در هفته 4 تا 6 بارداری حالت تهوع با یا بدون استفراغ ایجاد می شود که ممکن است چند بار در طول روز اتفاق بیوفتد.این حالت معمولا تا هفته 12 بارداری ادامه می یابد.خوردن تکه نان برشته  و بیسکوییت قبل از برخاستن از رختخواب و مصرف غذا در وعده های بیشتر اما با حجم کمتر -پرهیز از خوردن غذا های چرب و سرخ کرده -مصرف زنجبیل(به اشکال مختلف به جز قرص) توصیه میشود.

نکته : در صورت استفراغ حتما دهان با آب شستشو داده شود

کمردرد و پشت درد:برخی از خانم ها در دوران بارداری از کمردرد و پشت درد شکایت دارند.تحت اثرهورمون ها و رحم بزرگ شده انحنای ستون فقرات در اواخر بارداری بیشتر شده و این مشکل را ایجاد می کند بهتر است از خوابدن به پشت پوشیدن کفش های پاشته بلند خم کردن کمر هنگام برداشتن اجسام پرهیز شود.همچنین استفاده از تشک سفت و محکم صاف نگه داشتن عضلات پشت و گذاشتن بالش در گودی کمر در هنگام نشستن برای تسکین درد موثر است.

در برخی از زنان نیز به علت کشیدگی رباط های نگه دارنده رحم درد در ناحیه کشاله ران ایجاد میشود که با انجام تمرین های مناسب(بعدا در همین وبلاگ به تمرین ها اشاره خواهیم کرد) این درد کاهش می یابد.

خستگی:در اوایل بارداری اکثر زنان از خستگی و تمایل به خواب زیاد شکایت می کنند این حالت معمولا تا چهار ماهگی خود به خود برطرف میشود و اهمیت خاصی ندارد.

افزایش ترشحات مهبل(واژن):در زنان باردار معمولا میزان ترشحات واژن افزایش می یابد ترشحات بیرنگ و بی بو طبیعی است.تغییر رنگ و بوی ترشحات و بروز علایمی مانند خارش سوزش و درد هنگام ادرار کردن شود که نیاز به درمان دارد.تعویض روزانه لباس زیر شستشوی مرتب ناحیه تناسلی باآب و خشک کردن ان توصیه میشود.

ورم:بطور معمول قوزک پای زن باردار ورم می کند این حالت با استراحت و نگه داشتن پاها کمی بالاتر از سطح بدن برطرف میشود اگر ورم در صورت و دست ها یا تمام بدن ظاهر شد بایستی با پزشک یا ماما مشورت شود.

واریس:واریس معمولا ارثی است و ممکن است در اواخر بارداری به علت بزرگی رحم  افزایش وزن بدن  و فشار بر روی رگ ها در پشت ساق و ران و ناحیه تناسلی ایجاد شود.در این حالت رگ ها متورم و دردناک میشود.درد و ناراحتی ناشی از آن را میشود با اجتناب از ایستادن طولانی مدت  پوشیدن جوراب های مخصوص و نگه داشتن پاها کمی بالاتر از سطح بدن در هنگام استراحت کاهش داد

گرفتگی پاها:فشار رحم بر روی اندام تحتانی و کاهش میزان کلسیم یا افزایش فسفر خون باعث این ناراحتی میشود.ماساژ دادن و گرم کردن عضله گرفته و مصرف شیر و لبنیات میتواند به بهبود این وضعیت کمک کند

ویار:برخی زنان در بارداری به خوردن خوراکی های غیر عادی و مواد غیر غذایی(گچ خاک مهر و...)تمایل پیدا میکنند و از بعضی بوها مانند بوی صابون گل و یا بوی افراد ناراحت میشوند.این وضعیت با پیشرفت حاملگی به تدریج کاهش مییابد.

نکته:تمایل به خوردن گچ و خاک و ... می تواند نشانه کمبود اهن بدن باشد.بهتر است در این صورت با پزشک یا ماما مشورت شود.

منبع:کتاب آموزش های دوران بارداری و آمادگی برای زایمان